DCOP - komunikacja międzyprocesowa

Zastanawialiście się kiedyś, czemu Iceweasel tak chętnie 'wskakuje' na pasek kicker, Opera tak ładnie ładuje się do tray'a a Wasz ulubiony player muzyczny oferuje Wam wygodne sterowanie głośnością czy też paskiem postępu utworu przez mini-interfejs? Desktop Communication Protocol [DCOP] to protokół umożliwiający komunikację między procesami w środowisku KDE3. W momencie gdy piszę te słowa KDE4 zbliża się wielkimi krokami (3 miesiące), a wraz z nim całkowite odejście od DCOP w kierunku D-BUS SYSTEM, więc póki jeszcze czas postaram się opisać to cudowne narzędzie - ot dla potomnych :-).

Przyjrzyjmy się zatem interfejsowi DCOP, a konkretniej - klientem DCOP. Używając skonfigurowanego dopełniania poleceń w Bashu możemy przeglądać strukturę aplikacji w bardzo wygodny sposób.

$ dcop 
kaccess         khotkeys        kmix            ksmserver
kcookiejar      kicker          knotify         kwin
kded            klauncher       konqueror-6695
kdesktop        klipper         konsole-9344

Widzimy tutaj wszystkie programy korzystające z interfejsu DCOP do wymiany informacji. Chcemy "skontaktować się" z kmix odpowiadającym za mikser systemowy. Wpiszmy zatem:

$ dcop kmix
kmix                       Mixer0
kmix-mainwindow#1          Mixer1
MainApplication-Interface  qt

Otrzymaliśmy wykaz wszystkich funkcji, jakie oferuje nam kmix. Posiadam w systemie dwie karty dźwiękowe, zatem mam do dyspozycji Mixer0 oraz Mixer1. Sprawdzę, czy Mixer0 to moja podstawowa karta dźwiękowa.

$ dcop kmix Mixer0 mixerName
Intel 82801DB-ICH4

Tak jest. Zacznijmy zatem "magię". Mixer0 oferuje nam takie funkcje:

$ dcop kmix Mixer0
absoluteVolume     int                mute               setMute
absoluteVolumeMax  interfaces         open               setRecordSource
absoluteVolumeMin  isAvailableDevice  QCStringList       setVolume
bool               isRecordSource     QString            toggleMasterMute
close              long               setAbsoluteVolume  toggleMute
decreaseVolume     masterMute         setBalance         void
functions          masterVolume       setMasterMute      volume
increaseVolume     mixerName          setMasterVolume

I już po krótkiej zabawie możemy (konsolowo!) zmieniać głośność, wyciszać kartę czy też nawet zamknąć program. Aby dowiedzieć się, w jaki sposób używać wybranej funkcji wpisujemy:

$ dcop kmix Mixer0
QCStringList interfaces()
QCStringList functions()
void setVolume(int deviceidx,int percentage)
void setMasterVolume(int percentage)
void increaseVolume(int deviceidx)
void decreaseVolume(int deviceidx)
int volume(int deviceidx)
int masterVolume()
void setAbsoluteVolume(int deviceidx,long int absoluteVolume)
long int absoluteVolume(int deviceidx)
long int absoluteVolumeMin(int deviceidx)
long int absoluteVolumeMax(int deviceidx)
void setMute(int deviceidx,bool on)
void setMasterMute(bool on)
void toggleMute(int deviceidx)
void toggleMasterMute()
bool mute(int deviceidx)
bool masterMute()
void setRecordSource(int deviceidx,bool on)
bool isRecordSource(int deviceidx)
void setBalance(int balance)
bool isAvailableDevice(int deviceidx)
QString mixerName()
int open()
int close()

Skorzystajmy z tego i wyciszmy naszą kartę:

$ dcop kmix Mixer0 setMute 0 1

I ponownie ją włączmy:

$ dcop kmix Mixer0 setMute 0 0

Zabawy z DCOP nie ograniczają się tylko do tak prostych spraw, jak sterowanie głośnością czy zamykanie aplikacji. Pokaże Wam teraz, jak można użyć DCOP do oskryptowania własnego "wyświetlacza" tekstów aktualnego utworu na ekranie. Potrzebujemy do tego uruchomionego Amaroka.

$ dcop amarok player

Nie wklejam tutaj wyniku tej komendy, gdyż jest on zbyt duży :-). Amarok daje nam dostęp do tak wielkiej ilości funkcji poprzez interfejs DCOP, że z wykorzystaniem języków skryptowych możemy napisać własny "wrapper" czy też mini-interfejs dla tej kobyłki. Zobaczmy na kilka przykładów:

$ dcop amarok player nowPlaying
LOST HORIZON - World Through My Fateless Eyes

$ dcop amarok player currentTime
0:48

$ dcop amarok player lyrics

Ostatnia komenda pokaże nam tekst aktualnie odtwarzanego utworu (o ile mamy skonfigurowany moduł Lyrics w skryptach Amaroka). Jak zatem pokazać to cudo na ekranie? Skorzystamy z Conky :-). Najpierw stwórzmy skrypt "lyrics"

$ cat /bin/lyrics
#!/bin/bash
dcop amarok > /dev/null

if [ $? != 0 ]; then
        echo "Amarok nie jest włączony";
else
        dcop amarok player lyrics
fi
exit 0

I podepnijmy go pod Amaroka (linijka do wklejenia w Conky'm, wyjście poddane obróbce "śmieci" xml'a).:

${execi 10 lyrics | tail -n +2 | sed "s/'/'/g"}

Tym oto prostym sposobem zmusiliśmy Conky do ukazywania tekstu aktualnego utworu. Podobnie możemy konfigurować swoje skrypty odwołujące się do danego programu (co widać w skrypcie "lyrics" w instrukcji warunkowej 'if'. Ale czy to koniec?

Oczywiście że nie! Czemu by nie użyć DCOP jako systemu powiadomień (np. o nowej poczcie, albo o wydarzeniu)? To się da zrobić!

$ dcop knotify default notify eventname appname 'Witaj swiecie!' '' '' 2 0

Opis poszczególnych parametrów funkcji "notify" uzyskamy poprzez:

$ dcop knotify Notify | grep notify
void notify(QString event,QString fromApp,QString text,QString sound,QString file,int present,int level)
void notify(QString event,QString fromApp,QString text,QString sound,QString file,int present,int level,int winId)
void notify(QString event,QString fromApp,QString text,QString sound,QString file,int present,int level,int winId,int eventId)

Jak widzicie interfejs DCOP jest bardzo wygodny dla programistów języków skryptowych (np. jak w moim przypadku - Basha). Sprawia, że moje programy otrzymują nowe funkcjonalności i działają w różnych warunkach (np. potrafią sprawdzać, czy dany program jest uruchomiony czy nie, jeśli nie wyświetlać graficzne powiadomienie itp.). DCOP posiada jeszcze jeden, ogromny plus. Jest bardzo szybki. W moim odczucie o wiele szybszy od D-BUS. Nie rozumiem czemu twórcy KDE4 zrezygnowali z DCOP. Obiecują interfejs zastępczy, wrapper zapytań. Mówią że będzie kompatybilnie. Już to widzę... Ja od DCOP niezbyt chcę odchodzić. I na koniec kilka ciekawostek:

$ dcop kdesktop KDesktopIface runAutoStart

W ten sposób KDE uruchamia wbudowany Autostart.

$ dcop kdesktop KBackgroundIface setWallpaper

Wasz program ma zmieniać domyślną tapetę?

$ dcop kdesktop KDesktopIface setIconsEnabled

Ukrywać ikony?

$ dcop knotify default notify eventname appname 'Gorion TVN-Style HACK3d!!!!111' '' '' 2 0

I straszyć kumpla? :-)) Życzę Wam miłej zabawy w odkrywaniu możliwości tego systemu!

I jak zwykle: ENJOY! Bo Linux to masa zabawy :-)

Pytanie na marginesie: czy Gnome posiada podobny interfejs? Czy używa D-BUS? Przyznaję - nie wiem bo nie używam od bardzo dawna.